از زمانی که بارکد به محصولات اضافه شده، سرعت صندوقداری افزایش پیدا کرده است. یعنی در یک فروشگاه یا سوپرمارکت، یک صندوقدار با استفاده از دستگاه بارکدخوان، خرید های شما را سریعا اسکن میکند. بنابراین، نیازی نیست زمان زیادی منتظر شوید تا قیمت تک تک محصولات را در ماشین حساب یا کامپیوتر وارد کند. این ملموس ترین کاربرد بارکد در زندگی ما است. جدیدا که در رستوران ها و کافی شاپ ها به جای منوی غذا از یک QR کد استفاده می شود که هر کسی می تواند با گوشی موبایل خود اسم، عکس غذا ها و قیمت را مطلع شود. دیگر اضافه کردن یک غذای جدید به منو یا تغییر قیمت کار هزینه بر و پیچیده ای نیست.
این کاربردها عالی هستند اما خبر خوش این که مزایای آن فراتر از اینها است. پیش از آن که به 5 کاربرد جدید بارکد در صنعت بپردازیم، اجازه دهید اول با ماهیت بارکد و انواع آن آشنا شویم.
بارکد دقیقا چیست؟
بارکد هویت کالای شماست. همانطوری که وقتی بچه ای به دنیا می آید برای او نامی انتخاب میکنیم، با تولد یک محصول بر روی خط تولید هم شماره ای در قالب یک مربع سفید با خط های مشکی بر روی محصول چاپ یا چسبانده میشود. دقیقا مانند پلاک خودرو که با استفاده از آن پلیس میتواند مالک خوردو را شناسایی کرده و جریمه تخلفات رانندگی را برای او صادر کند. در سیستم تولید، بارکد را به سایر اطلاعات کالا متصل (assign) شده و در دیتابیس ذخیره می شود. پس میتوان با این بارکد دانست که این محصول:
- چه زمانی تولید شده؟
- قیمت مصرف کننده چقدر است؟
- تاریخ انقضا چه زمانی است؟
- اکنون کجاست؟
- …
خطهای بارکد چه معنی میدهد؟
بارکد از تعدادی میله تشکیل شده که عرض میله نشان دهنده یک بیت (صفر یا یک) بوده و با استفاده از توالی تعدادی میله، یک کاراکتر ( عدد یا حرف) ساخته می شود. تصویر زیر نمونه ای از بارکد از نوع UPC که یک استاندارد آمریکایی است را نشان می دهد.
در تصویر بالا، می بینید که بارکد از چهار کد مختلف تشکیل شده است:
- شماره سیستم: این عدد نشان دهنده نوع محصول در استاندارد UPC است. به عنوان مثال، محصولات دارویی با عدد 3 شروع میشود.
- کد تولید: سازمان استاندارد جهانی GS1 به هر تولید کننده محصول یک کد منحصر به فرد اختصاص می دهد که در این بخش درج می شود.
- کد محصول: در این قسمت شماره سریال محصول تولید شده در کارخانه نوشته می شود.
- شماره چک: از آنجا که ممکن است بارکد مخدوش شود یا تقلبی باشد، آخرین شماره توسط الگوریتمی بر اساس اعداد قبلی تولید می شود. به این صورت میتوان صحت بارکد و خوانش آن را بررسی نمود.
انواع بارکد
بارکد ها در دو دسته یک بعدی (میله ای) و دو بعدی (QR) هستند که در ادامه ملاحظه میفرمایید:
UPC
این نوع بارکد که از نوع یک بعدی یا میله ای است، یک استاندارد آمریکایی است. این بارکد، متداول ترین نوع بارکد در جهان است که تقریبا در تمام صنایع مورد استفاده قرار می گیرد.
EAN
استاندارد اروپایی مشابه UPC که به صورت استاندارد 13 رقمی هستند که به EAN13 معروف است. البته مدل کوچکتر 8 رقمی نیز وجود دارد.
Code39
به منظور استفاده از حروف و نماد ها، وزارت دفاع آماریکا کد دیگری را معرفی کرد که علاوه بر اعداد 0 تا 9، 29 کاراکتر دیگر را نیز شامل می شود.
Code128
با توجه به این که کد اسکی ASCII شامل 128 کاراکتر می باشد، این بارکد را می توان برای هر منظوری استفاده نمود. بدین منظور این بارکد در لجستیک و حمل و نقل کاربرد زیادی دارد.
QR
به لطف شرکت تویوتا در سال 1997، اکنون می توانیم بیش از 4000 حرف یا 7000 عدد را درون یک کد QR ذخیره نمود. QR مخفف Quick Read است که به معنای خوانش سریع می باشد.
Data Matrix
یکی از مشکلات بزرگ در صنعت، مخدوش شدن و ناخوانا شدن بارکد است. ممکن است بر روی سطوح براق یا شفاف خوانش بارکد دچار اشکال شود. Data Matrix با استفاده از الگوریتم های تصحیح خطا این مشکل را حل کرده است.
کاربردها
1. مغایرت گیری تولید
یکی از اصلی ترین کاربردهای بارکد، آمارگیری تولید است. بسته به نوع محصول، در خطوط تولید مقداری ضایعات غیر قابل انکار است. اما دانستن این که چه مقداری مواد اولیه مصرف شده و چه مقدار محصول تولید شده است، می تواند کمک بزرگی به مدیریت کارخانه بکند. یقینا کم کردن هزینه های سربار نظیر ضایعات، عامل مهمی در افزایش بهره وری است. علاوه بر آن نشتی انبار یکی از مشکلات مهم در صنایع است. در ادامه به بررسی یک نمونه موفق برای مغایرت گیری تولید می پردازیم.
سال گذشته یک شرکت تولید محصولات غذایی از ما خواست که برای نشتی انبار، چارهای بیاندیشیم. آمار تولید عدد بسیار بیشتری نسبت به آمار انبار نشان می داد و این موضوع خسارت زیادی را متوجه شرکت کرده بود. راهکار پیشنهادی ما این بود که بر روی محصولات QR شامل سریال محصول، نوع محصول و تاریخ تولید چاپ شود. سپس در انتهای خط تولید و ابتدای انبار، یک دوربین بارکدخوان صنعتی مجهز به هوش مصنوعی نصب شد که تمام محصولات تولید شده را اسکن کرده و در سرور تولید ثبت میکند. این دوربین بر روی نوار نقاله نصب شد تا فرآیند کار کاملا اتوماتیک و بدون دخالت انسان باشد. همچنین سیستم مشابهی برای خروجی انبار نصب شد که خروجی محصولات از انبار را ثبت می کند. بدین ترتیب مدیریت انبار اتوماتیک شد و مغایرت انبار به صفر رسید.
2. ردگیری فروش
با استفاده از بارکد (و QR) می توان فهمید چه کالایی به چه مرکز پخش یا فروشگاهی ارسال شده است. قرارگیری داده های فروش در کنار دادههای خط تولید، گام بزرگی در راستای ارائه راهکارهایی برای افزایش فروش خواهد بود. در موارد زیادی محصولات ارسال شده برای مشتریان معیوب بوده و گزارش خرابی به واحد فروش ارسال می شود.
به عنوان مثال، دستگاه درب بند یک شرکت تولید روغن مایع دچار مشکل شد و محصول ارسال شده به مشتریان مشکل ریختن روغن داشت. این مورد تاثیر بسیار بدی در برندینگ شرکت و برداشت مشتری از آن خواهد داشت. به علاوه ضایعات زیادی ایجاد می کند، چرا که مشتری تمایلی به خرید بطری نیمه روغن ندارد. اما شرکت روغن نباتی با اسکن بارکد بطریهای معیوب متوجه شد که تمامی این محصولات در خط تولید شماره 3 تولید شده بود. بنابراین به جای توقف تمام خطوط تولید، تنها خط تولید شماره 3 را متوقف کردند و به تعمیر دستگاه مربوطه پرداختند. به علاوه، با مراکز پخش و فروشگاههایی که محصولات خط شماره 3 برایشان ارسال شده بود تماس گرفتند تا محصولات را بررسی و مرجوع کنند.
3. احراز اصالت کالا
یکی دیگر از کاربرد های بارکد در تشخیص اصلی بودن یا تقلبی بودن آن است. چیزی که اهمیت زیادی هم برای مشتریان و هم برای شرکت های تولیدی دارد. با پیشرفت تکنولوژی، تولید انبوه محصولات ساده تر شده است. هر چقدر ارزش مادی یک محصول بیشتر باشد، امکان ایجاد نسخه کپی شده و تقلبی آن نیز بیشتر است. این موضوع در صنایع حساس مانند دارویی و پزشکی اهیمت به مراتب بیشتری دارد.
طبق قواعد جدید سازمان غذا و دارو، شرکت های دارویی موظف هستند که بر روی تمام بسته های دارو بارکدی قرار دهند که این بارکد در سامانه دارویی نیز ثبت می شود. همچنین، بر روی کارتنی که تعدادی از بسته هایی دارو در آن قرار میگیرد نیز بارکدی قرار میگیرد که به آن بارکد مادر یا مرجع می گویند. با اسکن کردن این بارکد می توان فهمید در این کارتن چند بسته دارویی با چه مشخصاتی وجود دارد. بدین ترتیب، احتمال کم یا زیاد شدن بسته های دارو کاهش مییابد.
4. مدیریت داده محور
شرکت ها معمولا با قراردادن یک دوربین بارکدخوان در انتهای خط تولید، آمار و پارامترهای کمی تولید را بررسی می کنند. پارامتر هایی نظیر:
- چه تعداد محصول در دورههای زمانی مختلف تولید شده؟
- نرخ تولید در شیفت شب و مقایسه آن با شیفت روز
- سرعت دقیق خط تولید به صورت لحظه ای (نه به صورت میانگین)
- ثبت اطلاعات در سیستم ERP و تولید گزارشات
- و غیره
ایجاد پارامتر های ارزیابی عملکرد (KPI) به مدیریت شرکت کمک می کند از مدیریت تجربه محور به سمت مدیریت داده محور حرکت کند. به عنوان مثال، برای افزایش فروش به میزان 20 درصد، مدیر دقیقا میداند سرعت تولید دقیقا چقدر است و باید چقدر افزایش یابد تا به تارگت و هدف خود برسد.
5. ردگیری محصول یا مرسوله پستی
در سیستم پست، با تعداد زیادی مرسوله از تعداد زیادی مبدا به تعداد زیادی مقصد روبرو هستیم. در گذشته خواندن آدرس مبدا و آدرس مقصد توسط انسان انجام می شد. با توجه به خطای انسانی، مشکلات دستخط و مخدوش شدن آدرس، ارسال مرسولات پستی بسیار کند و پر خطا بود. اکنون دیگر این کار توسط بارکد و QR انجام می شود. با استفاده از رباتهای متحرک و سیستم های سورتینگ، تفکیک و دسته بندی مرسوله های پستی بسیار ساده تر و موثر تر از گذشته انجام می شود.
همچنین در شرکت های خرده فروش مانند آمازون و دیجیکالا نیز وضعیت مشابه شرکت های پستی است. شما به عنوان خریدار تعدای کالای مختلف را به سبد خرید خود اضافه می کنید که ممکن است هر کدام از آنها در یک نقطه کشور تولید شده باشد. این که تمام این محصولات به یک انبار توزیع منتقل شود، در یک کارتن بسته بندی شود و به همراه سایر سفارشات برای شهر محل سکونت شما ارسال شود، حقیقتا کار پیچیده است که به لطف تکنولوژی دوربین های بارکدخوان میسر شده است.
مرجع
سایت netsuit.com
